08 Δεκ Θρεπτικές Γλυκαντικές Ύλες. Είναι όλες ασφαλείς; Τι πρέπει να προσέχουμε;
Ποιες είναι οι μη θρεπτικές γλυκαντικές ουσίες;
Επί του παρόντος υπάρχουν τέσσερις μη θρεπτικές γλυκαντικές ουσίες (επίσης αναφέρονται ως ισχυρά υποκατάστατα ζάχαρης, χαμηλοθερμιδικά ή υποκατάστατες γλυκαντικές ύλες) που επιτρέπεται η χρήση τους στις Η.Π.Α.: η ζαχαρίνη, η ασπαρτάμη, η ακεσουλφάμη Κ και η σουκραλόζη. Η ζαχαρίνη, που αρχικά συνδέθηκε με την καρκινογένεση μετά από μελέτες σε αρουραίους πριν από περισσότερα από 20 χρόνια, τώρα έχει πλέον αποβληθεί από την λίστα του FDA με τα καρκινογόνα χημικά.
Το νεότερο προϊόν που εγκρίθηκε από τον FDA είναι η σουκραλόζη (κατασκευάζεται από την σουκρόζη μέσω μιας πολύπλοκης διαδοχικής επεξεργασίας, από την οποία 3 ομάδες υδρογονωμένων οξυγόνων αντικαθιστούνται από 3 άτομα χλωρίου). Έχει αποδειχθεί ότι η σουκραλόζη δεν επιδρά στην ομοιόσταση της γλυκόζης στους διαβητικούς. Την έγκριση του FDA επιδιώκουν και άλλα 3 μη θρεπτικά γλυκαντικά συστατικά: η αλιτάμη (προέρχεται από τα αμινοξέα ασπαραγινικό οξύ και αλανίνη), οι κυκλαμίνες (αποσύρθηκαν από την αγορά το 1970) και η νεοτάμη (παρεμφερή με την ασπαρτάμη αλλά 30-60 φορές γλυκύτερη, καθώς επίσης δεν απαιτεί ειδική ετικέτα για φαινυλκετονουρία). Μια πρόσφατη τάση στην βιομηχανία τροφίμων είναι η μίξη ισχυρης έντασης γλυκαντικών υλών. Αυτό μειώνει την συνολική ποσότητα των μεμονωμένων χρησιμοποιούμενων γλυκαντικών ουσιών και πιθανόν βελτιώνει την γεύση.
Τα μη θρεπτικά γλυκαντικά συστατικά που εγκρίνονται από τον FDA πρέπει να υποβληθούν σε αυστηρή και εξονυχιστική έρευνα και δεν επιτρέπεται η κυκλοφορία τους στην αγορά, παρά μόνον εάν αποδειχθεί ότι είναι ασφαλής για το κοινό, συμπεριλαμβανομένων και των διαβητικών, η κατανάλωσή τους. Για όλα τα πρόσθετα τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων και των μη θρεπτικών γλυκαντικών ουσιών, ο FDA προσδιορίζει την αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη (ADI), που ορίζεται ως η ποσότητα του τροφικού πρόσθετου που μπορεί να καταναλωθεί με ασφάλεια σε καθημερινή βάση καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής χωρίς να εγκυμονεί κινδύνους. Η πραγματική πρόσληψη θα πρέπει να είναι χαμηλότερη από το ADI. Παρόλο το γεγονός ότι το ημερήσιο ADI για την ασπαρτάμη είναι 50 mgr/kgr σωματικού βάρους, το εύρος της πραγματικής καθημερινής πρόσληψης ασπαρτάμης στην 90η εκατοστιαία γραμμή είναι 2-3 mgr/kgr σωματικού βάρους. Στον Πίνακα 2 παραθέτουμε τα ADI των μη θρεπτικών γλυκαντικών ουσιών.
ΠΙΝΑΚΑΣ 2 — ADI (Adequate Dietary Intake) των μη θρεπτικών γλυκαντικών ουσιών.
Έχουν διεξαχθεί μελέτες σε ζώα με στόχο να καθορίσουν τις επιδράσεις των μη θρεπτικών συστατικών κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού. Στις μελέτες αυτές δεν αναφέρονται αρνητικές επιδράσεις.
Υπάρχουν ισχυρά αποδεικτικά στοιχεία για την ορθότητα του ακόλουθου ισχυρισμού:
– Οι μη θρεπτικές γλυκαντικές ουσίες είναι ασφαλείς για τους διαβητικούς όταν καταναλώνονται μέσα στα όρια του ADI, όπως αυτά έχουν καθοριστεί από τον FDA.
Ο ακόλουθος ισχυρισμός είναι βασισμένος στην ομοφωνία των εμπειρογνωμόνων:
– Είναι άγνωστο το εάν η χρήση των μη θρεπτικών γλυκαντικών ουσιών βελτιώνει μακροπρόθεσμα τον γλυκαιμικό έλεγχο ή υποβοηθά στην απώλεια σωματικού βάρους.
Βιβλιογραφία
1. Πρακτικά από το 7ο Πανελλήνιο Συνέδριο Διατροφής Διαιτολογίας, 2003.
2. Bantle JP et al, Effects of dietary fructose on plasma lipids in healthy subjects. Am J Clin Nutr 2000;72:1128-34.
3. Bantle JP et al, Metabolic effects of dietary fructose in diabetic subjects. Diabetes Care 1992;15:1468-76.
4. Borzelleca JF et al, Sucralose safety assessment. Food Chem Toxicol 2000;38 (Suppl 2):S1-S129.
5. Marion J Franz et al, Evidence-Based Nutrition Principles and Recommendations for the Treatmant and Prevention of Diabetes and Related Complications. Diabetes Care 2002; 25(1):148-98.
6. Natah SS et al, Metabolic response to lactitol and xylitol in healthy men. Am J Clin Nutr 1997;65:947-50.
7. Payne ML et al, Sorbitol is a possible risk factor for diarrhea in young children. J Am Diet Assoc 1997;97:532-34.
8. Powers M, Sugar alternatives and fat replacers. J Am Diet Assoc 1999;25:148-64.
Γράφουν οι Κάζης Αβραάμ, Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Πτυχιούχος Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, MSc στην Κλινική Διατροφή, Παπαχρήστος Παρασκευάς, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Πτυχιούχος Α.ΤΕ.Ι.Θ., M.Sc στην Διασφάλιση Ποιότητας, Παναγιωτοπούλου Ευαγγελία, Διαιτολόγος Διατροφολόγος, Πτυχιούχος Α.ΤΕ.Ι.Θ.
